"Cứ mở cửa vài tuần là hết độc" có đúng không?
Khi mua sắm nội thất mới hoặc chuyển vào nhà mới, nhiều người thường được khuyên rằng chỉ cần mở cửa thông gió trong vài tuần là các mùi khó chịu sẽ biến mất và không gian sẽ trở nên an toàn hơn.
Chính vì vậy, không ít người tin rằng formaldehyde, một trong những chất thường được nhắc đến trong các sản phẩm gỗ công nghiệp, cũng sẽ hoàn toàn biến mất sau một thời gian ngắn.
Tuy nhiên, thực tế lại không đơn giản như vậy.
Mùi vật liệu mới có thể giảm đi sau vài tuần hoặc vài tháng, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc quá trình phát thải formaldehyde đã kết thúc.
Formaldehyde không chỉ xuất hiện trong những ngày đầu
Trong các sản phẩm ván gỗ công nghiệp, formaldehyde thường liên quan đến hệ keo liên kết được sử dụng trong quá trình sản xuất.
Sau khi sản phẩm được hoàn thiện, một lượng formaldehyde sẽ tiếp tục được giải phóng từ bên trong lõi vật liệu ra môi trường xung quanh thông qua quá trình được gọi là "off-gassing" hay phát thải khí.
Điều đáng chú ý là quá trình này không diễn ra trong vài ngày hoặc vài tuần rồi kết thúc.
Đối với các vật liệu chất lượng thấp hoặc sử dụng hệ keo không được kiểm soát tốt, quá trình phát thải có thể kéo dài trong nhiều năm với tốc độ giảm dần theo thời gian.
Nói cách khác, formaldehyde không biến mất đột ngột mà giống như một chiếc đồng hồ cát, liên tục giải phóng từng lượng nhỏ vào không khí trong suốt vòng đời của sản phẩm.
Vì sao có những sản phẩm phát thải lâu hơn sản phẩm khác?
Không phải mọi loại ván gỗ công nghiệp đều có mức độ phát thải giống nhau.
Thời gian và tốc độ phát thải phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có bốn yếu tố quan trọng nhất.
1. Chất lượng keo sử dụng
Keo là thành phần đóng vai trò liên kết các sợi gỗ hoặc dăm gỗ thành tấm ván hoàn chỉnh.
Các hệ keo chất lượng cao thường được nghiên cứu để giảm lượng formaldehyde tự do và kiểm soát mức phát thải trong suốt quá trình sử dụng.
Ngược lại, những loại keo giá rẻ có thể khiến sản phẩm tiếp tục phát thải trong thời gian dài hơn và ở mức độ cao hơn.
Đây cũng là lý do vì sao hai tấm ván có vẻ ngoài giống hệt nhau nhưng lại có sự khác biệt lớn về chất lượng không khí mà chúng tạo ra.
2. Nhiệt độ môi trường
Nhiệt độ càng cao, tốc độ phát thải formaldehyde càng có xu hướng tăng lên.
Trong điều kiện khí hậu nhiệt đới như Việt Nam, đặc biệt vào mùa nắng nóng, các vật liệu nội thất có thể giải phóng khí nhanh hơn so với môi trường có nhiệt độ thấp.
Đó là lý do nhiều người cảm nhận mùi nội thất rõ hơn vào những ngày thời tiết nóng bức.
3. Độ ẩm không khí
Độ ẩm cũng là yếu tố có ảnh hưởng đáng kể đến quá trình phát thải.
Khi môi trường có độ ẩm cao, một số phản ứng hóa học trong vật liệu có thể diễn ra mạnh hơn, làm tăng lượng formaldehyde được giải phóng vào không khí.
Điều này đặc biệt đáng lưu ý tại các khu vực có khí hậu nóng ẩm quanh năm.
4. Cấu trúc và thiết kế sản phẩm
Một sản phẩm nội thất không chỉ bao gồm bề mặt mà còn có phần lõi, cạnh cắt, lỗ khoan và các khu vực liên kết.
Những vị trí này có thể trở thành nơi phát thải mạnh hơn nếu không được xử lý hoặc hoàn thiện đúng kỹ thuật.
Do đó, chất lượng gia công và cấu trúc tổng thể của sản phẩm cũng góp phần quyết định mức độ phát thải trong suốt quá trình sử dụng.
Hết mùi không có nghĩa là hết phát thải
Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến nhất của người tiêu dùng.
Trên thực tế, khả năng cảm nhận mùi của con người có giới hạn nhất định. Khi mùi vật liệu mới giảm dần, chúng ta thường mặc định rằng các chất phát thải đã biến mất hoàn toàn.
Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy vật liệu vẫn có thể tiếp tục giải phóng formaldehyde ở mức thấp trong thời gian dài mà người sử dụng không thể nhận biết bằng khứu giác.
Nói cách khác, việc không ngửi thấy mùi không đồng nghĩa với việc không còn phát thải.
Điều người tiêu dùng nên quan tâm không phải là "bao lâu sẽ hết" mà là "phát thải ở mức nào"
Thay vì đặt câu hỏi "Bao lâu thì formaldehyde biến mất?", người tiêu dùng nên quan tâm đến một vấn đề quan trọng hơn:
Liệu sản phẩm có được sản xuất để kiểm soát phát thải ngay từ đầu hay không?
Bởi trên thực tế, không có vật liệu nào có thể thay đổi chất lượng sau khi đã được sản xuất.
Nếu một tấm ván được tạo ra từ nguyên liệu tốt, công nghệ sản xuất hiện đại và hệ keo đạt tiêu chuẩn phát thải nghiêm ngặt, lượng formaldehyde phát thải trong suốt vòng đời sản phẩm sẽ được kiểm soát ở mức an toàn hơn.
Ngược lại, không có cách nào để biến một vật liệu chất lượng thấp trở thành vật liệu chất lượng cao chỉ bằng cách chờ đợi thêm vài tuần hay vài tháng.
Chất lượng vật liệu quyết định chất lượng không khí trong nhiều năm
Khi lựa chọn nội thất, người tiêu dùng thường tập trung vào màu sắc, vân gỗ, khả năng chống trầy xước hoặc giá thành sản phẩm. Tuy nhiên, có một yếu tố âm thầm đồng hành cùng ngôi nhà trong nhiều năm mà ít người để ý: chất lượng phát thải của vật liệu.
Formaldehyde không phải là vấn đề của vài ngày đầu sử dụng. Đó là câu chuyện kéo dài trong suốt vòng đời của sản phẩm.
Vì vậy, điều quan trọng không phải là chờ đợi chất độc biến mất, mà là lựa chọn những vật liệu được thiết kế để phát thải thấp ngay từ ngày đầu tiên.
Bởi cuối cùng, chất lượng vật liệu không chỉ quyết định vẻ đẹp của nội thất, mà còn quyết định chất lượng không khí mà cả gia đình hít thở mỗi ngày.
